Hipoglikemia i treningi - jak jej unikać?

Jak chronić się przed hipoglikemią podczas treningów i ćwiczeń?

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi gdyż każda osoba która ćwiczy, robi to inaczej, każdy atleta który trenuje, trenuje inaczej. Dodajmy jeszcze, że sportowcy czy amatorzy lubią i uprawiają inne sporty i w innych warunkach.  Mimo tych różnic wszyscy mają coś wspólnego, cukrzycę oraz insulinę. To właśnie ona menadżerem energii i odpowiada za całą gospodarkę energetyczną w ludzkim organiźmie, to ona deleguje ile energii spożywamy teraz, a ile odłożyć na później.  U zdrowego człowieka proces ten odbywa się z precyzją “szwajcarskiego” zegarka ale u diabetyka typu pierwszego jest on poważnie zakłócony, bo insulina zamiast być produkowana przez organizm, uwalniana stopniowo, odbywająca podróż przez włókna mięśni gdzie zachodzą pewne zmiany w jej strukturze jest podawana z zewnątrz przez zastrzyk lub infuzję z pompy insulinowej. Nie dość, że taka insulina jest choć bliska naturalnej to syntetyczna to do tego wstrzykiwana jest bezpośrednio do tkanki tłuszczowej.  

W poradniku do zdrowych ćwiczeń “Gimnastyka diabetyka” autor Antoni Buczkiewicza,  sugeruje abscynęcję od ćwiczeń u osób stosujących któtko działające insuliny argumentując, że ponieważ każdy organizm jest inny, jeden reaguje tak, drugi inaczej, na metody ćwiczeń, ich intensywność, długotrwałość, wszystko to zależy od wielu różnorodnych czynników. Jedno jest pewne, wysiłek fizyczny trwający w czasie, gdy następuje szczytowe działanie insuliny, na pewno doprowadzi do hipoglikemii. Warto zwrócić też baczniejsza uwagę na to, jeżeli przyjmujemy insulinę o nazwie Humalog czy Novorapid to te insuliny są bardzo szybko działająca, ich działanie rozpoczyna się już po 15 minutach od podania i szczytują między 40-60 minut po zastrzyku. Maksymalny czas działania tych preparatów to 3-4 godziny. “Tak więc przy stosowaniu szybko działających analogów insulin warto zapomnieć o wysiłku fizycznym na 2-3 godziny po podaniu insuliny.”  

Wszystko co pisze A. Buczkiewicz jest prawdą i musi być brane pod uwagę planując wysiłek fizyczny, lecz nie koniecznie musi się on zawsze kończyć niedocukrzeniem.  Istnieją bowiem metody zapobiegawcze, które stosują sportowcy z cukrzycą insulinozależną startujący w swoich dyscyplinach na najwyższym poziomie. Oto kilka sprawdzonych przykładów jak sobie radzić z utrzymaniem normoglikemii podczas aktywności.

• Jeśli glikemia jest w normie 80-130 mg/dl to spokojnie można zjeść saszetkę 1 WW glukozy w żelu, albo napić się 100ml soku.

• Jeżeli używacie pompy insulinowej to trzeba zmniejszyć wlew bazalny do 35% na okres ćwiczeń i na godzinę po ich ukończeniu

• Jeżeli nadal obserwujecie u siebie niedocukrzenie to być może warto zatrzymać pompę całkowicie i ponownie ją uruchomić po zakończeniu treningu i po oznaczeniu poziomu cukru we krwi.

• Kiedy planowany wysiłek potrwa 60 minut i dłużej, należy oznaczyć glikemię w 30 minut po jego rozpoczęciu i ewentualnie zjeść coś słodkiego w przypadku wartości > 100 mg/dl

• Amerykanie sugerują żeby każdy diabetyk w treningu wysiłkowym i areobikowym nawadniał organizm napojami takimi jak “powerade” czy “izostar” już po trzydziestu minutach intensywnych ćwiczeń. Rekomendują oni by nie podawać sobie bolusa na pokrycie WW zawartych w tych napojach.

• Inna równie sprawdzająca się metoda to rozpoczynanie ćwiczeń z podwyższoną glikemią. Oczywiście na ile ona ma być podwyższona jest zależne od tego co będziecie robić i jak ćwiczyć? Osoby uprawiające sporty wodne, zimowe i długodystansowe często zaczynają treningi nawet z glikemią 180mg/dl i wyższą, by zapewnić sobie stabilność kiedy są oddaleni od lądu czy trenują w niekorzystnych warunkach.

• Jeżeli konsumujecie posiłek przed ćwiczeniami to trzeba je wziąć pod uwagę dając sobie bolus. Bolus wtedy zawsze powinien być dużo mniejszy niż normalnie, nawet o 50%. 

• Nie trenujecie z działającymi bolusami przedłużonymi. Jeśli konsumujecie tłuszcze to możecie całkowicie pominąć do 2WBT przy dość wysokiej aktywności trwającej 60 minut i więcej.  

Każdy musi sam dojść do perfekcji, można porozmawiać i skonsultować się z lekarzem sportowym, diabetologiem lub kimś kto ma na co dzień do czynienia ze "słodkimi sportowcami", ale najważniejsze jak zawsze są częste pomiary glikemii, skrupulatne zapisywanie wyników pomiarów oraz notowanie wszystkiego co może wplywać na poziom cukru. Notujcie co i kiedy jedliście, ile podaliście sobie isuliny na posiłek, jaki rodzaj ćwiczeń wykonywaliście, czy byo zimno czy ciepło na dworze, czy zmniejszyliście bazę i o ile? Wszystkie dane pomogą wam rozpracować problemy i dojść do optymalnego dla waszego organizmu systemu samokontroli  w sporcie.

Należy przedewszystkim pamiętać o tym, że ćwicząc regularnie zwiększa się wrażliwość na hormon insuliny, a to oznacza, że zmniejsza się na nią zapotrzeboeanie. Mniejsze ilości jednostek działają silniej niż podczas spoczynku i leniwego trybu życia. Jakie to ma przełożenie u aktywnego diabetyka? Jeżeli wrażliwość na hormon insuliny jest 1:100 to znaczy że jedna wstrzyknięta/podana jednostka obniża poziom cukru o 100mg/dl.  Podczas aktywności i  treningu a nawet w kilka godzin po jego zakończeniu ta liczba drastycznie wzrasta. Nagle okazuje się, że jedna jednostka obniża glikemię o 150mg/dl lub więcej, teraz organizm nie potrzebuje jej tak dużo, dlatego tak ważne jest by pamiętać o zmniejszeniu bolusów do posiłków i bazy na okres wzmożonej aktywności fizycznej szczególnie na powietrzu, w wodzie i w chłodniejsze dni.


Życzymy powodzenia i zdrowego ćwiczenia.

 Monika Chrzanowski wraz z Lisą
autor "Poradnik Młodego Diabetyka" -www.empik.com